Những kỷ niệm BOOMERANG với GS. TRẦN NGỌC PHÁT

LHX Cái Bang.


Kính thưa Quý Vị,

Thưa các bạn,

Nguồn cảm hứng mạnh mẽ, khiến tôi viết ra những dòng cẩn thận nầy là do cái tựa đề: “HÀNH CHÁNH - Kính tưởng nhớ Giáo Sư TRẦN NGỌC PHÁT” của Cây Đinh 14, Bùi Đắc Danh. Và cái tựa của bài nầy chính ra phải là dài dòng hơn mới gói trọn những gì cá nhân tôi muốn ghi lại chút kỷ niệm hiếm, muộn về Cố Giáo Sư Trần Ngọc Phát để cùng nhau bất chợt được tưởng nhớ và sống lại những ngày ngổn ngang của một thời xa xưa ... Cái tựa vì quá lê thê mà tôi đành gạt bỏ là “Những kỷ niệm của một đứa học trò Đội Sổ với Cố Giáo Sư Trần Ngọc Phát”.

Như trên tôi đã thưa rằng: Nhờ đọc bài của bạn BĐDanh mà tôi mới có những thối thúc để nhắc nhớ Cố Giáo Sư Trần Ngoc Phát. Nói như thế, không có nghĩa là tôi đã quên hẳn về Vị Giáo Sư vốn rất thân cận với Cái Đám Lèo Tèo, sắp hạng Thủ Khoa Ngược của chúng tôi. Thủ Khoa Ngược là cách nói vừa cho đỡ ngượng, vừa cho có vẽ tếu tếu một chút cho vui ... mà cũng để vớt vát cái mắc cỡ của mấy đứa hạng chót, cụ thể là tôi đây! Tôi không quên Giáo Sư Trần Ngọc Phát bởi những câu điển tích ngắn gọn để đời, nó cứ đeo đẳng theo tôi thật tình cờ, gần như những dấu tích định mệnh! Nhứt là sau khi được nhận đi định cư ở Úc Châu đây, bỗng nhiên tôi lại có dịp nhớ đến Giáo Sư Trần Ngọc Phát nhiều hơn quý vị Giáo Sư khác là vì cái chữ BOOMERANG mà Giáo Sư đã nhắc đi nhắc lại trong lớp 14 của chúng tôi hoài hoài. Lúc đó thú thiệt, đầu óc tôi quả là có chút bất an vì cứ âm thầm cho rằng giáo sư Trần Ngọc Phát đã bị khối chữ nghĩa hoành hành!

Tôi chưa hình dung được hết những ý nghĩa thâm sâu và độc đáo mà Giáo Sư muốn truyền dạy cho chúng tôi một nguyên tắc hành nhiệm chuyên nghiệp, đầy khéo léo giống như Người Thổ Dân Úc, dùng Boomerang để ném tới trúng mục tiêu rồi bay vòng trở về đúng vị trí của người ném ra. Đó là một dụng cụ trông rất hiền hòa, mà cũng rất lợi hại của Thổ Dân Úc dùng để săn tìm thức ăn rất là hữu hiệu! Tôi sẽ xin được trở lại ở đoạn sau với Boomerang bằng một vài chi tiết ngoạn mục hơn.Vì cần phải giải thích thêm ngay ở phần đầu nầy là tại sao tôi luôn nhớ đến Giáo Sư Trần Ngọc Phát mà mãi tới hôm nay tôi mới viết mấy dòng chân thành nầy?! Là vì tôi cứ chờ cho các anh chị em khác viết ra trước; thường thì có rất nhiều huynh trưởng có thật nhiều kỷ niệm phong phú với nhiều giáo sư của Học Viện. Và từ trước hầu hết quý vị Giáo Sư đều được các môn sinh nhắc đến khá nhiều! Nhưng riêng Giáo Sư Trần Ngọc Phát thì khá lặng thinh, nhứt là sau khi có tin Giáo Sư đã qua đời mà cũng không hề có vị nào nhắc nhớ với nhiều chi tiết hơn, ngoài thông báo Phân Ưu trên các trang web!Cho nên khi thấy đề tài có đính kèm quý danh Cố Giáo Sư Trần Ngọc Phát, tôi vội in ra để chậm rãi đọc, hy vọng sẽ biết được thêm nhiều nét đặc biệt về một Giáo Sư vốn có một đời sống lặng lẽ, rất bình dị bên cạnh những giáo sư nổi danh khác! Sau khi đọc qua 5 trang “Hành Chánh”; vừa có chút nguyên tắc, chút kinh nghiệm, vừa có chút đối chiếu ... xuất phát từ môn học Hành Chánh của giáo sư Trần Ngọc Phát.

Tôi vẫn chưa tìm thấy được những gì mà tôi mong muốn được nhìn thấy lại một phần nào về hình ảnh của Giáo Sư Trần Ngọc Phát; nên tôi mạo muội viết ra những gì tôi được hiểu biết, dĩ nhiên là rất hạn hẹp và thiếu sót, với hy vọng sẽ được quý vị khác không ngần ngại bổ túc, chia xẻ những lưu niệm với một vị Giáo Sư đã lưu lại cho các môn sinh bằng những căn dặn cụ thể và vẫn còn nguyên vẹn qua thời gian!Trong kỳ Đại Hội QGHC Úc Châu vừa qua tại Brisbane, tôi được nghe một Huynh Trưởng có nhắc đến Giáo Sư TNPhát: Theo như Giáo Sư Nguyễn Thị Huệ cho biết, trong số những người du học Hoa Kỳ cùng thời, Gs. Huệ rất tâm phục giáo Sư TNPhát. Gs. Phát học hành rất chăm chỉ, thuộc hạng giỏi, luôn đạt điểm cao; rất được các Giáo Sư Mỹ đề cao như một sinh viên Việt Nam xuất sắc hiếm có vào thời buổi đó !Gs TNPhát chỉ học lấy bằng Cao Học (M.A) rồi trở về VN dạy tại Học Viện QGHC và sau nầy ở vài Đại Học khác. Ông không tiếp tục học lên Ph.D như Gs. Huệ và các Gs. TVTài, NMHùng ...

Trong khóa 14 chúng tôi, Giáo Sư TNPhát đã say mê thuyết giảng cho chúng tôi nghe về “Thuyết Boomerang”- Tôi tin chắc rằng, thuyết Boomerang của Giáo Sư TNPhát là một lý thuyết độc nhứt vô nhị do Giáo Sư Phát sáng tạo và giữ bản quyền. Sở dĩ tôi tin như thế là vì ngoài “Cua” của Gs Phát ra, tôi không hề nghe ai nói đến Thuyết Boomerang và cũng không hề thấy có sách vở nào khác đề cập đến vấn đề áp dụng Boomerang vào đề tài “Hành Chánh Học” cả!Theo lý luận có tính cách so sánh một cách tượng hình: Những quyết định hành chánh giống như sự vận hành của cái Boomerang, người ta ném nó ra, bay tới đúng mục tiêu, rồi quay trở về chỗ người ném ! - Những quyết định hành chánh cũng vậy, khi ban hành là nhằm giải quyết một vấn đề nào đó, khi giải quyết xong thì quyết định hành chánh đó thường quay trở về để được cân nhắc, đo lường sự thành tựu, mực độ hữu hiệu của biện pháp hành chánh ấy!Cụ thể hơn là khi ban hành các quyết định hành chánh đòi hỏi người có trách nhiệm, có thẩm quyền phải vận dụng những kỹ năng chuyên môn hành chánh, phải khéo léo và chọn lựa những giải pháp chính xác giống như “Người ném Boomerang” vậy. Nếu người ném Boomerang mà sau đó, chỉ cần đứng nguyên tại chỗ mà thu hồi được cái Boomerang thì kể như người ấy là một tay “Sử dụng Boomerang thiện nghệ!” - Có thể so sánh như một nhà Hành Chánh lão luyện: Ban hành những quyết định hành chánh giải quyết được vấn đề mà biện pháp đó không gây ra một hậu quả tai hại nào cho người đã chọn lựa giải pháp ấy.

Đó chính là một bài học hành chánh rất đơn giản, cụ thể và dễ hiểu về Thuyết Boomerang của Giáo Sư Trần Ngọc Phát!Để có thể hình dung một cách sống động hơn về tác dụng và sự vận hành của chiếc Boomerang, một dụng cụ săn tìm thức ăn truyền thống của Thổ Dân Úc. Tôi xin nêu ra đây một mẩu chuyện có thực:Trong quyển “Can you tell what it is yet?” Của Rolf Harris, một nghệ sĩ đa tài về Kịch nghệ, về Hội họa - vừa được các phương tiện truyền thông đưa lên tin tức hàng đầu khi vào Hoàng Cung vẽ hình truyền chân cho Nữ Hoàng Elizabeth II hồi cuối năm 2005. Rolf Harris là một người Úc nổi tiếng trên sân khấu, phim ảnh, vẽ hoạt họa hơn 50 năm qua, rất quen thuộc với khán giả ở Úc và ở Anh.Tôi xin tóm lược một đoạn ở các trang 294-296 (large print), Rolf đã kể chuyện:“Trong phần cải tiến The Rolf Harris Show. Tôi đề nghị tăng cường thêm một màn biểu diễn về ném Boomerang của Thổ Dân Úc. Frank Donellan là một vô địch ném Boomerang, Anh ta đã trình diễn với tôi tại Expo năm 1967 tại Montreal .Stewart Morris, một người cộng tác điều khiển show, đề nghị làm quảng cáo hấp dẫn bằng cách quay phim Frank từ máy bay bước xuống phi trường Heathrow, ném chiếc Boomerang bay một vòng quanh cái đuôi máy bay, rồi trở lại vào tay của anh ta.(stepping off a jet and then throwing a boomerang that would circle the huge tail of the plane and come back into his hands.)Trở ngại là chưa ai nói trước với Frank. - Frank giải thích: “Tôi không mang cái Boomerang nặng (heavy boomerang). Tôi chỉ mang cái nhẹ (lightweight) để ném trong sân khấu mà thôi.”- Stewat: “Nói vậy là sao?”- Frank: “Ờ, tôi không biết cái boomerang nhẹ nầy có thể đi xa cỡ đó!”- Stewart: “Tôi chắc là nó sẽ bay tới được mà!”- Frank: “Nhưng gió có thể làm boomerang nhẹ bay lạc hướng!”- Stewart: “Tôi không nghĩ là cần lo lắng chuyện ấy!”Sau đó chuyện ném boomerang đã được tiến hành. Stewart được Hãng QANTAS cho phép quay phim một chiếc QANTAS sẽ đậu gần cổng. Cửa phi cơ mở ra, Frank bước xuống, xuyên qua một đám đông nhảy múa để chào đón. Anh ta bước ra chỗ trống, đưa cao cái boomerang (lightweight) ném mạnh về hướng đuôi máy bay. Nếu dùng cái nặng (heavyweight) thì nó sẽ bay một vòng quanh cái đuôi máy bay, rồi quay về chỗ của Frank đứng. Nhưng với vái nhẹ nầy thì nghe ... “BANG!” một cái, trúng mạnh vào hông phi cơ (fuselage), văng ra, rớt xuống sân đậu. Ai cũng la: “OH SHIT!”. Báo hại, chiếc Jumbo Jet phải được lôi vô ụ để kiểm soát xem có bị thiệt hại gì không?- phải nằm ụ 24 tiếng với tổn phí hết 10,000 Anh Kim.

Chuyện Boomerang chưa hết; Trong lúc tập dượt tại Television Theatre, Frank ném hết cái nầy tới cái khác cho thật quen tay. Những chiếc boomerang do Frank ném ra bay vòng trong hí viện, chỉ cách khán giả ngồi ghế trên balcony chừng mấy inches, rồi quay trở về chỗ của Frank. Stewart thiết đặt máy thu hình trên sân khấu để quay theo sự chuyển động của boomerang, hầu khán giả ở nhà có thể hồi hộp theo dõi được tài nghệ và sự lạ lùng của boomerang do Frank ném.Mặc dù Frank đã ném thực tập rất hoàn hão, nhưng Stewart vẫn không bằng lòng: - “Không được! Không được!!”. - Tôi hỏi: “Tại sao không được?”- Stewart: “Nó tuyệt nhiên không có âm thanh, microphones không thể thu âm được! Chúng ta cần có âm thanh hơi ghê rợn một chút, khán giả mới cảm thấy được sự nguy hiểm của boomerang.”- Ông ta quay qua tôi nói: “Anh nghĩ sao, Rolf! Anh có thể tạo ra âm thanh phù hợp với sự vận chuyển của boomerang được không?”Do đề nghị hữu lý đó, tôi đã thực hành, trong đêm trình diễn, tôi đứng bên trong một cánh sân khấu, tạo ra âm thanh WHEE.. WHEE... WHEE ... trước cái microphone. Tôi bắt đầu bằng âm thanh khá to khi Frank ném ra, rồi nhỏ dần khi nó bay xa và đến khi chiếc boomerang đảo vòng quay về, tôi cho âm thanh tăng lên dần, đến khi Frank chụp được nó thì tôi UP! một tiếng.Tiếng động của boomerang đêm ấy, khán giả nhất là xem tivi ở nhà chắc nghe “DỄ SỢ” lắm!Sáng Thứ Hai, Ông Giám Đốc của chương trình vào sở, nghiêm khắc phê bình và chỉ thị, không được tái diễn màn ném boomerang trên sân khấu:- “The sound of those boomerangs was absolutely terrifying,”he ranted. “I can’t believe you could have done something so dangerous. It was the most irresponsible thing I’ve ever seen on television. It must never happen again ...”

Chúng tôi không một ai dám mở miệng nói đó là những âm thanh giả !!!Chuyện trình diễn boomerang đã kết thúc, trở thành một điều lệ cấm chỉ của Đài BBC, còn hiệu lực cho đến bây giờ. Điều lệ ấy minh định rằng: “Boomerang không bao giờ được ném trên sân khấu, trong phim trường ... nơi có khán giả trực tiếp ngồi xem, để tránh tai nạn có thể gây thương tích cho công chúng, nhân viên và diễn viên!”oOoTrở lại với những tên đội sổ chúng tôi chừng 10 đứa. Khi tới thứ hạng của mình lên chọn đề tài để làm luận văn ra trường, thì chỉ còn lại những cái thiên hạ đã “Chê!” Trong số những đề tài an ủi đó hầu hết là những đề tài của Giáo Sư TNPhát. Tôi bước lên là chọn ngay cái đề tài có ít chữ nhứt: VIỆN TRỢ KỸ THUẬT VỀ Y-TẾ.Vì lúc đó tôi nghĩ, dù sao thì những đề tài còn sót lại là những đề tài rất khó tìm tài liệu, không biết nó nằm rải rác ở những cơ quan nào?! Không như những đề tài chuyên môn thuộc các vấn đề quan trọng của các Bộ Nội Vụ, Kinh Tế, Tài Chánh, Xã Hội, Nông Nghiệp ... chọn được các đề tài thuộc loại chuyên môn nầy thì tha hồ mà ... có dư thừa tài liệu, gom một chút là các em giữ phần hành “Ân ái trao cho chàng một đống” tài liệu tối mật ! Tôi thì nhứt quyết lựa các đề tài ngắn gọn để khỏi lạc đề, bên cạnh các đề tài dài lê thê tôi sợ lắm, Gs Phát đã đưa ra những đề tài dài hơn cái tên Hoàng Luyện Huỳnh Hữu Duy-Toản nhiều, như là: “Thử đặt vấn đề Lượng giá việc thi hành Ngân sách về phần chi cho công tác Y tế phòng ngừa và Y tế điều trị Bệnh thần kinh tại Việt Nam.”Mười đứa “ Đội sổ” chúng tôi lãnh xong 10 cái đề tài khó nuốt nầy, ngoài cái khó khăn trong việc lặn lội tìm tài liệu ra; cũng có đứa như tôi được chọn Bộ Y Tế, nhờ sự ân cần chỉ dẫn và giúp đỡ tận tình của Đàn Anh Bùi Quang An, TTK của Bộ lúc đó nên mấy đứa có các đề tài thuộc Y Tế cũng đỡ nhọc mệt đôi chút.

Tuy nhiên còn một chuyện đón đường xin gặp Gs TNPhát mới thật là gian nan. Gs Phát dặn chúng tôi phải đưa dự thảo, phác họa khung sườn, sắp xếp các phần trình bày luận văn cho Gs duyệt xét trước khi viết tài liệu vào. Các tài liệu thu thập được phải trình cho giáo sư xem trước, coi có thể sử dụng phù hợp với đề tài hay không?! Sau cùng khi viết xong, phải đưa đến Gs Phát tổng duyệt lần chót trước khi đưa đi mướn đánh máy và in ra !!!Giáo Sư TNPhát đã căn dặn những chi tiết trên rất là cẩn thận, chúng tôi từng bước đều “Tìm” không thấy Gs Phát ở đâu mà đệ trình. Chúng tôi họp nhau, phân công trực ở Học Viện và chia phiên nhau canh chừng ở đầu hẻm nhà Gs Phát, đối diện với Chợ Hòa Hưng, cách Khám Chí Hòa không xa mấy. Nhiều lần phải đợi thật tối, mới thấy Gs Phát đạp xe đạp về nhà, đầu tóc, áo quần ... chìm trong bóng tối, phải đợi đến thật gần mới nhận ra!!! Giáo Sư TNPhát thường nhựt đã là một hình ảnh “ Bất Mãn Triền Miên” rồi, sau một ngày mà nhìn thấy Gs Phát thì dấu hiệu “Bất cần đời” của Ông lại càng có cớ thảm hại hơn lúc ban mai nhiều! - Có đứa thấy khó gặp, mà thời gian thì cận kề, đành đi tắt ... nộp đại kẻo trễ hạn.

Nhưng Gs Phát đã hỉ xả, nới tay cho chúng tôi tất cả đều qua cầu, chiếc cầu biên giới giữa tương lai và thê thảm.Tôi hoàn toàn không biết gì về hoàn cảnh và tâm tình riêng tư của Gs TNPhát. Nhưng nghe Gs giảng bài, nhìn thấy hình thức hiện diện của Gs thì không ai mà không cảm nhận được những nỗi “ Không bằng lòng” của Gs một cách thường xuyên, như ngầm nói lên một nỗi niềm than thân trách phận “Sanh bất phùng thời!”...Năm 1992, từ Hamburg tôi có dịp đi xe lửa sang Arhus , một thành phố lớn sau Thủ Đô Copenhagen của Đan Mạch, để thăm gia đình một người bạn. Sau một hồi chuyện trò, anh bạn hỏi tôi có học với Gs Trần Ngọc Phát không? - Có chứ!- Anh bạn tôi cho biết gia đình Gs hiện ở cùng một chung cư, cách nhà anh bạn tôi chỉ mấy dãy thôi.Tối đó anh bạn đưa tôi tới thăm Gs Phát. Tôi gõ cửa, không thấy ai trả lời, đèn sáng trong nhà bỗng tắt tối om! Tôi vội xưng tên, Khóa và nói từ Úc Châu tình cờ sang đây, xin phép được vào thăm giáo sư và gia đình !!!Chờ khá lâu, vẫn thấy im lìm ... tôi đành phải quay về nhà bạn tôi! Mấy hôm sau thì tôi rời Arhus, nhưng trong lòng vẫn còn chất chứa nhiều nỗi phân vân, vì đã đến nơi ... mà không có cơ may để được GẶP LẠI Gs TNPhát sau những ngày dài bể dâu, tan nát trên quê hương mình.Trên đường đến tìm thăm Gs Phát, tôi nghĩ thế nào tôi cũng gợi chuyện về cái BOOMERANG của Úc. Tôi còn dự định, nếu nhận được dấu hiệu ưa thích về đề tài Boomerang, thì khi tôi về lại Úc sẽ gởi biếu Cái Boomerang thứ thiệt để Gs còn nhớ chút kỷ niệm vui vui mà một thời Ông đã hăng say thuyết giảng về Thuyết Boomerang của Ông! Nhưng nay thì vĩnh viễn ... những kỷ niệm vui ấy Gs Phát không còn có dịp nhìn thấy những chiếc Boomerang nguyên gốc với những hình dáng cụ thể của xứ Kangaroo của tôi !

Chắc chắn ngày nào tôi còn nhìn thấy chiếc Boomerang của Úc thì tôi sẽ là đứa học trò nhớ đến Gs TNPhát nhiều hơn hết qua cái hình ảnh gợi nhớ thường trực nầy!!!Thật là tình cờ , đêm qua 31- Jan - 06; tôi thình lình nhận được cú điện thoại của một bạn khác cũng từ Arhus, bạn ấy hỏi thăm một đôi lời rồi vô ngay chuyện Gs Phát với câu hỏi: Tôi có biết Gs Phát đã qua đời chưa? - Năm ngoái tôi có biết tin ! - Nhân cơ hội trùng hợp tôi đang ghi nhớ đôi điều về Gs Phát, nên tôi xin được nêu ra thêm một vài chi tiết về những ngày sau cùng của Gs.Phát. Luôn tiện đây cũng sẽ giúp cho những ai còn thắc mắc: Tại sao Gs TNPhát lại định cư ở mãi tận bên Đan Mạch, trong khi trước đây Ông đã từng du học ở Hoa Kỳ, thì cho dù ở đâu cũng có thể di dân vô Mỹ không có gì khó khăn cho lắm?!

Được biết gia đình Gs TNPhát có 4 người con tất cả, 3 trai và 1 gái. Cô con gái vượt biên trước bằng ngõ Rạch Giá. Tàu vượt biên của Cô được tàu Đan Mạch vớt (?), nên tất cả được vào Đan Mạch định cư, sau đó 3 Cậu con trai còn lại cũng vượt biên thành công và được bảo lãnh qua sum họp ở Đan Mạch. Sau cùng thì Gs và Bà được các con bảo lãnh trực tiếp sang định cư ở Đan Mạch khá sớm, trước 1990.Các con của Gs Phát đều đỗ đạt thành danh, riêng cô con gái thì sau khi học xong ngành thương mại, đã tự điều hành một cơ sở riêng, rất thành công ngay ở Copenhagen .

Nhưng riêng Gs Phát thì vẫn vậy... có khi Ông đứng ngồi đó mà tâm tư còn mãi tận những tháng ngày xa xăm!!! Có lẽ những ngày giao Mùa ở Đan Mạch, thời tiết thay đổi quá nhanh, khiến cho Ông chưa kịp thích ứng, vẫn với cái Mũ Lông Kiểu Nga, chiếc Áo Bành Tô dưới nắng Hè oi bức; Ông không thèm bận tâm chi cả, cứ ung dung tự tại, cứ thư thả độc hành!!!Gs Phát đã qua đời trong một thời khắc rất cô đơn, lẻ loi một mình, Bà Gs đang qua Pháp thăm thân nhân, các con thì đều bận việc vắng nhà! Đến khi có một cậu con trai trở về, mở cửa ra mới biết Giáo Sư Trần Ngọc Phát đã hóa ra người thiên cổ từ giờ phút nào, người thân không ai hay biết !Ông đã lặng lẽ ra đi, cũng như Ông đã sống trọn đời với những buồn phiền nhân thế, âm thầm chịu đựng, gánh lấy một mình! Kính nguyện cầu Hương Linh của Thầy, Giáo Sư Trần Ngọc Phát mãi yên bình, sớm tiêu diêu nơi Miền Cực Lạc! Thành kính điếu tự ./-

LHX
Cái Bang, Úc Châu,Tháng 2/06.